Meteoryty kamienno-żelazne

Pallasyty w naszej kolekcji
SAYMCHAN PAL an.	BRAHIN PAL MGP	BRAHIN PAL MGP	BRENHAM PAL an.
SEYMCHAN PAL an.	BRENHAM PAL an.	BRENHAM PAL an.	FUKANG PAL MGP
	ESQUEL PAL MGP	IMILAC PAL MGP
Mezosyderyty w naszej kolekcji
Dong Ujimqin Qi MEZ

Sprawdź ofertę mezosyderytów w naszym sklepie.

• Pallasyty

  Meteoryty tej grupy swą nazwę zawdzięczają niemieckiemu przyrodnikowi Peterowi Simonowi Pallasowi. Pod koniex osiemnastego wieku na zaproszenie carycy Katarzyny Wielkiej został zaproszony do przeprowadzenia szeroko zakrojonych badań Syberii. W 1772 roku podczas swych podróży badał duży metaliczny obiekt znaleziony jakiś czas wcześniej w górach niedalego Krasnojarska. Szególny ten obiekt zawierał duże kryształy oliwinu zawieszone w żelaznej matrycy. Był tak dziwny, że został szczegółowo opisany przez badacza, choć ten nawet nie podejrzewał, że jest to obiekt pochodzenia pozaziemskiego. Kilka dekad później, gdy badania nad meteorytami zaczęły nabierać tempa stało się oczywiste że Pallas odkrył nowy typ meteorytu. Dlatego też wszystkie obiekty o podobnej strukturze noszą nazwę swego odkrywcy. A oryginalny meteoryt przebadany niedaleko Kransojarska zyskał nazwę meteorytu żelaznego Pallas.

  Obecnie terminu pallasyt używa się do opisywania specyficznych strukturalnie meteorytów żelazno-kamiennych, które zawierają znaczne ilości krzemianowych inkluzji w niklowo-żelazowej matrycy. Zazwyczaj krzemiany te występują jak duże kryształy oliwinowe, często jakości jubilerskiej. Z tego względu pallasyty stanowią najpiekniejsze ze znanych meteorytów, a cięte i wygładzone zgłady pallasytowe cieszą się nieustającym powodzeniem wśród kolekcjonerów. Są okazyjnie wykorzystywane przez jubilerów.

  Uważa aię, że są to próbki obszaru granicznego między jądrem a płaszczem wyraźnie zdyferencjonowanych asteroid i są przez to spokrewnione z meteorytami żelaznymi. Po wytrawieniu duże fragmenty metalicznej matrycy wykazują charakterystyczne wzory Widmanstättena. Ponadto pallasyty wykazują charakterystyczne cechy chemiczne, pierwiastkowe i izotopowe, które wraz z konkretnymi klasami meteorytów żelaznych łączą je z prawdopodbnymi wspólnymi ciałami macierzystymi. W ten sposób wyróżnia się trzy grupy pallasytów: pallasyty grupy głównej (Main Group Pallasites (MPG) oraz podgrupy - Eagle Station (ESP) oraz podgrupę piroksenową (PXP).

  Pallasyty Grupy Głównej (MGP)

  Pallasyty MPG zawierają zróżnicowaną ilość bogatych w magnez kryształów oliwinu rozmieszczonych w niklowo-żelazowej matrycy, zazwyczaj wykazując przewagę oliwinu do metali w stosunku ok. 2 : 1. Kryształy oliwinu mają średnicę od 5 do 20 mm, a matryca niklowo-żelazowa po wytrawienie wykazuje średniej wielkości wzory Widmanstättena. Obszary, w których matryca i oliwin stykają się zawierają często minerały dodatkowe, takie jak troilit (FeS), chromit((Fe, Mg)Cr₂O₄) i schreibersyt (rzadki minerał będący fosforanem żalazowo-niklowym występującym w meteorytach (Fe,Ni)₃P).

  Skład pierwiastkowy oraz izotopowy matrycy niklowo-żelazowej jest zbliżony do wartości uzyskiwanych dla meteorytów żelaznych grupy IIIAB co sugeruje wspólne pochodzenie obu grup. Obie najprawdopodobniej powstały w obrębie tej samej asteroidy, która została rozbita w zderzeniu z innym obiektem. Meteoryty żelazne IIIAB to próbki jądra asteroidy podczas gdy pallasyty MPG pochodzą z granicy jądra i płaszcza tego obiektu.

  Do grupy tej zalicza się ok 42 obiektów, z których najbardziej znanymi są Krasnojarsk, Brahin, Brenham, Imilac, Esquel i Marjalahti.

  Pallasyty grupy Eagle Station (ESP)

  Pallasyty ESP zawierają rozbite oliwiny wymieszane z małymi, nieregularnymi odłamkami oliwinów, zawieszone w matrycy niklowo-żelazowej. Oliwin jest niezwykle bogaty w żelazo, a w skład metali wchodzi znacznie więcej niklu niż w pozostałych pallasytach. Podobnie jak w pallasytach grupy głównej tutaj również występują domieszki w postaci troilitu, chromitu i schreibersytu.

  Skład pierwiastkowy oraz izotopowy pallasytów ESP jest zbliżony do składu meteorytów żelaznych grupy IIF, z czego można wyciągnąć wniosek, że pochodzą z tego samego obiektu macierzystego. Co ciekawe badania izotopowe wskazują na zbieżność z chondrytami węglistymi CO/CV. To zdaje się sugerować, że obiekt macierzysty pallasytów ESP, meteorytów żelaznych IIF powstał w tym samym regionie mgławicy protoplanetarnej, co chondrytu CO/CV.

  Do grupy taj zalicza się jedynie trzy meteoryty - pochodzący z Kentucky Eagle Station odnaleziony w 1880 roku, oraz Cold Bay i Itzawisis.

  Pallasyty Piroksenowe (PXP)

  Pallasyty PXP zawierają niewielkie ilości klinopiroksenów, które występują jako inkluzje w kryształach oliwinu, oraz jako duże ziarna w matrycy niklowo-żelzowej, oraz jako ziarna na granicy pomiędzy oliwinami i metaliczną matrycą. Meteoryty tej grupy mają wspólną charakterystykę izotopową oraz pierwiastkową wyraźnie odmienną od pallasytów pozostałych grup. Można stąd wnioskować, że pochodzą z innego ciała macierzystego niż pallasyty ESP i MGP. Ponieważ badania nie wskazały podobieństw do żadnej z grup meteorytów żelaznych uważa się, że pochodzą z nieznanej dotąd asteroidy, z której nie pochodzą żadne inne meteoryty.

  Do grupy tej zalicza się zaledwie cztery meteoryty: Vermillion, Yamato 8451, Zinder i NWA 1911.

  Zdjęcia pochodzą ze strony Meteorite Studies, wykorzystane za zgodą autora Davida Weira.

  źródła:
  • kolekcja Dr. J. Piateka, Meteorite Studies.com
  • Labenne Meteorites
  • Wikipedia

• Mezosyderyty

  Nazwa tej grupy pochodzi od greckich słów mesos i sideros, które oznaczają "w połowie żelazny", co dobrze odzwierciedla skład chemiczny większości tych meteorytów zawierających w przybliżeniu równe ilości niklu/żelaza i krzemianów. Meteoryty te to najczęściej złożona mieszanka silnie rozkruszonych brekcji krzemianowych złożonych głównie z piroksenów i plegioklazów zmieszanych z niklowo-żelazną matrycą. Co ciekaw krzemiany z pewnością powstały jako skały magmowe będące częścią skorupy achondrytowego obiektu macierzystego. Są zbliżone chemicznie i izotopowo do eukrytów, diogenitów i podobnych meteorytów z grupy HED. Jednak część metaliczna jest z kolei zbliżona do meteorytów żelaznych IIIAB - reprezentującej metaliczne jądro osobnej, zdyferencjonwanej asteroidy zupełnie odmiennej od tej z której pochodzą elementy eukrytyczne i diogenitowe. Sugeruje to złożoną historię powstawania mezysoderytów i ich ciała macierzystego. Najpopularniejsza teoria mówi, że powstały w wyniku zderzenia dwóch różnie rozwiniętych asteroid, w wyniku którego płynne jądro jednek zmieszało się z zestaloną skorupą drugiej. Scenariusz ten przewiduje udarowe rozbicie materiału, a następnie poskładanie go pod wpływem grawitacji w ciało, które później stało się źródłem mezysoderytów. Możliwość, że asteroida Vesta jest jednym z tych ciał jest nadal poddawana w wątpliwość.

  Nie licząc możliwych parowań do grupy tej zalicza się około 60 meteorytów, z których przynajmniej dla siedmiu obserwowano upadek. Najsłynniejsze do Łowicz (z 1879 roku), Estherville w USA i Vaca Muerta w Chile.

• kolekcja Dr. J. Piateka, Meteorite Studies.com
• Labenne Meteorites
• Wikipedia

Jeżeli chciałbyś kupić żelazno-kamienny meteoryt do swojej kolekcji zajrzyj do naszego sklepu.